De wijnfeesten aan de Moezel: feesten en ontspannen

De Moezel en de wijnbouw

Als het over het wijngebied Moezel gaat, denkt u waarschijnlijk in de eerste plaats aan het Moezeldal zelf. In werkelijkheid horen ook de zijdalen van de Saar en de Ruwer erbij. Daarom spreken we ook van het wijngebied Mosel-Saar-Ruwer; tot 2006 was dat de officiële benaming. Bekend zijn vooral de wijnsteden Saarburg en Konz, Trier en Schweich, Bernkastel-Kues en Traben-Trarbach, Zell en Cochem. Ook Koblenz hoort bij het wijngebied Moezel. Maar ook de kleinere wijnbouwersdorpen hebben hun eigen tradities rond de wijn ontwikkeld. Menig werkelijk mooi wijnfeest vindt dan ook niet in de stad plaats, maar in kleine plaatsen.

Trier is niet alleen de belangrijkste stad in het wijngebied Moezel, maar ook een van de oudste Romeinse steden van Duitsland. Met Neumagen, de oudste wijnplaats van Duitsland, ligt hier nog een historische bezienswaardigheid. U bevindt zich in het grootste steilhellingwijngebied ter wereld! Wist u dat ook het grootste Rieslingareaal ter wereld aan de Moezel ligt? Op meer dan 5.393 hectare wordt Riesling verbouwd. In 2017 produceerde het wijngebied Moezel in totaal maar liefst 544.080 hectoliter wijn.

In de wijnwet van 1909 wordt het gebied al als Mosel-Saar-Ruwer genoemd; op de etiketten verscheen die gebiedsaanduiding vanaf 1936. Sinds 2007 staat er echter alleen nog “Mosel” op de etiketten. De wijnwet werd op verzoek van de wijnbouwers aangepast, zodat de wijn internationaal beter te vermarkten is.

Maar het wijngebied is natuurlijk nog veel ouder. Waarschijnlijk kwam de wijnbouw in het kielzog van de legioenen van Caesar naar de Moezel. De gebieden werden ruim 2.000 jaar geleden tijdens de Gallische Oorlogen veroverd. Trier groeide in die tijd uit tot keizerlijke residentie en wereldstad. Als mondain machtscentrum had de stad veel wijn nodig. Kelten en Romeinen waardeerden goede wijn evenzeer.

De sporen van die tijd vindt u in Trier en langs de hele Moezel. Wijn was immers al rond 500 v.Chr. bekend bij de Keltische bewoners van het Moezelgebied. Of de Kelten zelf wijn verbouwden, weten we niet. Schriftelijke bronnen uit de tijd van de Romeinse veroveringen en daarna tonen wel aan dat uiterlijk vanaf de stichting van Augusta Treverorum, het huidige Trier, in 17 v.Chr. op grote schaal wijngaarden werden aangelegd.

De streken langs de Moezel staan bekend om hun wijn. De wijnbouw zit hier zo diep in de cultuur verankerd dat de jaarlijkse wijnfeesten vast op de evenementenkalender staan. Er is een heel eigen culinaire traditie ontstaan die stevig in de wijnbouw wortelt. De wijnfeesten aan de Moezel nodigen uit om te genieten en te ontspannen!

De culturele identiteit van de Moezelstreek is ondenkbaar zonder de wijn, die al bijna 2.000 jaar op de hellingen van het Moezeldal wordt verbouwd. De steile hellingen met hun wijngaarden bepalen het landschap; de wijn bepaalt de loop van het jaar, de keuken en de economie. De wijnfeesten aan de Moezel duren altijd meerdere dagen. Ze vieren niet alleen de wijn en de wijnbouwers, maar dienen ook om de producten te presenteren.

De Moezel als belangrijke vaarweg

Als op een na langste zijrivier van de Rijn is de Moezel als vaarweg economisch van belang. Ook dat heeft traditie, want de rivier werd al in de oudheid als aanvoerroute gebruikt. Romeinse bruggen maakten de bevoorrading aan weerszijden van de Moezel mogelijk. De bewaard gebleven bruggen laten zien dat de scheepvaart een grote rol speelde: ze waren zo hoog aangelegd dat schepen eronderdoor konden. De Römerbrücke in Trier getuigt tot op de dag van vandaag van de Romeinse bouwkunst. De rivier ontspringt in Frankrijk en vormt de grens tussen Duitsland en Luxemburg. In het Duitse deel tussen Trier en Koblenz meandert de Moezel sterk; hier bepalen lussen met steile hellingen de loop van de rivier.

Na de Tweede Wereldoorlog werd de Moezel geschikt gemaakt voor de scheepvaart. Vandaag liggen er over 394 rivierkilometer 28 stuwen; tussen 1992 en 1999 werd de vaargeul verdiept tot 3 meter. Tot eind 2021 kregen drie sluizen in Trier, Zeltingen en Fankel een tweede sluiskolk.

Jaarlijks wordt er een grote hoeveelheid goederen over de Moezel vervoerd, tientallen miljoenen tonnen. Maar de vaarweg is natuurlijk niet alleen voor goederenvervoer interessant: ook rondvaartboten varen op de Moezel. Vooral tussen de wijndorpen en de kleine steden van de Mittelmosel en de Untermosel bieden die boten een prachtig uitzicht en veel ontspanning. Daar komen voor iedereen die van watersport houdt de jachthavens bij in Koblenz en Winningen, in Brodenbach en Burgen, Löf, Hatzeport en Senheim. Ook Treis, Traben-Trarbach, Kues en Neumagen, Trier, Konz en andere plaatsen lokken met jachthavens.

De Moezel staat niet op zichzelf. Bij Toul verbindt het Canal de la marne au Rhin de Moezel met de Maas, met de Saône en de Rhône. Ook de Noordzee en zelfs de Middellandse Zee zijn via kanalen bereikbaar!

Druivenrassen die aan de Moezel worden verbouwd

De Moezel is het grootste Rieslinggebied ter wereld. Maar u vindt hier natuurlijk niet alleen Riesling, ook talrijke andere rassen. 91 procent van het wijngaardareaal in het wijngebied Moezel is beplant met witte druivenrassen: naast Riesling met 60,5 procent domineert Müller-Thurgau met 14 procent. Ook Elbling, Kerner en Spätburgunder worden in noemenswaardige hoeveelheden verbouwd. Bijzonder is dat Müller-Thurgau hier ook onder het synoniem Rivaner bekend is. Op enkele hectaren vindt u daarnaast Weißburgunder, Bacchus en Grauburgunder. Duidelijk zeldzamer zijn Chardonnay en Reichensteiner en ook Ortega en Optima.

De rode druivenrassen spelen in het wijngebied Moezel geen belangrijke rol. Spätburgunder, ook pinot noir genoemd, wordt op 4 procent van de oppervlakte verbouwd, Dornfelder op 3,6 procent. Ook het ras Regent (0,7 procent) komt hier voor. Op ongeveer 11 hectare staat het ras St. Laurent, de Müllerrebe of pinot meunier beslaat in het hele Moezelgebied slechts 10 hectare. Dunkelfelder, Merlot en Frühburgunder zijn er wel, maar deze rassen spelen een duidelijk ondergeschikte rol.

Wat de wijngebieden aan de Moezel bijzonder maakt

Wijn wordt vooral bepaald door de bodem waarop de wijnstokken groeien. In de wijnregio Moezel domineert leisteen; aan de Obermosel vindt u ook Muschelkalk. Bij het Moseltor en aan de Obermosel overheersen Muschelkalk en Keuper. Hier worden in de eerste plaats Elbling, Auxerrois en Weißburgunder verbouwd. Op het Devoonleisteen van Saar, Ruwer en Mittelmosel vindt u daarentegen bijna uitsluitend Riesling. Kleileisteen en kiezelzuurrijke grauwacke domineren de Untermosel; hier groeien Riesling, Weißburgunder, Elbling en Müller-Thurgau. U merkt het al: voor reizigers staan de verschillende gebieden bekend als de Luxemburger Weinstraße, als Elbling Route of als Saar-Riesling-Straße. Andere toeristisch interessante routes zijn de Ruwer-Riesling-Weinstraße en de Moselweinstraße.

Maar ook de omvang van de wijnbedrijven is hier bijzonder. De zeer steile hellingen en de terraslagen maken het nodig de wijnstokken met de hand te verzorgen, en dat kost veel tijd. De ongeveer 60 miljoen wijnstokken in het wijngebied Moezel worden verzorgd door 2.850 wijnbouwbedrijven. De gemiddelde bedrijfsomvang is 3 hectare – dat is weinig. Wel is ook hier het gebrek aan opvolgers merkbaar, waardoor er inmiddels meer bedrijven met meer dan 5 hectare wijngaard komen.

Moezelwijnen zijn van hoge kwaliteit. Er is zowel Kabinett als Auslese te vinden. Beerenauslese en Trockenbeerenauslese worden hier net zo goed gemaakt als Eiswein. Maar natuurlijk zijn er aan de Moezel ook heel eenvoudige tafelwijnen. Voor elke smaak is er wel iets! Wilt u in uw vakantie gewoon genieten en ontspannen, dan hoeft het natuurlijk niet altijd een Prädikatswein te zijn. Die koopt u liever vlak voor de terugreis, voor de bijzondere gelegenheden in het leven.

Feesten en evenementen aan de Moezel

U wilt op vakantie ontspannen, maar waarschijnlijk wilt u ook iets beleven. In het wijngebied Moezel gaat dat hand in hand. Het rivier- en wijnlandschap biedt het hele jaar door afwisseling. U verkent het gebied te voet op de talrijke goed bewegwijzerde wandelroutes, of fietst van wijndorp naar wijndorp over het uitstekend uitgebouwde fietsnetwerk. De wijnbouwers zijn gastvrij en lokken met sfeervolle feesten. Het oudste wijnfeest van Duitsland trekt u eind augustus naar Winningen aan de Untermosel. Het spektakel aan de Moezelbocht duurt tien dagen lang en de historische dorpskern (absoluut de moeite waard) is feestelijk versierd. Proef de wijnen van de plaatselijke wijnbouwers en laat u meevoeren door het bonte programma.

De aftrap van de wijnfeesten wordt misschien wel gegeven door “Moselloreley in Flammen”, dat al in juli in Piesport plaatsvindt. Muziekbands, wijnproeverijen en vuurwerk zorgen voor vermaak. Traben-Trarbach lokt met het Moselwein-Festival naar de mooie jugendstilstad. Zell an der Mosel heeft zijn wijnfeest “Zeller Schwarze Katz” genoemd. In Neumagen-Dhron viert men een wijnschipfeest aan de Moezel, want hier werd een Romeins wijnschip gevonden. Het antieke Romeinse schip is nagebouwd en is nu beschikbaar voor tochten op de Moezel. U merkt het al: wijnfeesten aan de Moezel zijn afwisselend. Alles draait om de wijn, maar wat eromheen gebeurt is telkens weer anders en sterk gekleurd door de plaatselijke geschiedenis.

In Bernkastel-Kues vindt het grootste wijnfeest van de regio plaats. Ruim 200.000 bezoekers komen hier jaarlijks kijken naar de traditionele optochten van de wijnbouwers en bezoeken de kunst- en ambachtsmarkt en de kermis met attracties. 's Avonds lokken concerten en voorstellingen op de openluchtpodia. Cochem organiseert meteen meerdere wijnfeesten; in mei of juni vindt hier de Mosel-Wein-Woche plaats. Ook in Veldenz, Bullay, Ediger-Eller en andere plaatsen kunt u het ene of andere feest bezoeken.

Het zou het bestek van deze korte gids te buiten gaan om alle bezienswaardige plaatsen in het wijngebied Moezel op te noemen. Het hele Moezeldal en de aansluitende zijdalen zitten vol historische dorpen en gehuchten die elk hun eigen verhaal vertellen. Via ferrata's, vaarwegen, wandel- en fietsroutes voeren u door het Moezelgebied. Ontdek het historisch interessante en ook vandaag cultureel bloeiende Trier gewoon in uw eigen tempo en naar uw eigen voorkeur. Overal langs de Moezel vindt u bezienswaardige bouwwerken, burchten en kastelen en Romeinse sporen. Niet alle opgravingen zijn te bezichtigen, maar de plaatselijke musea hebben de vondsten uitstekend gepresenteerd.

Natuurlijk kunt u rechtstreeks in een van de wijnplaatsen, in Trier, Cochem of Koblenz, in een gezellig klein pension of een groter hotel logeren. Of u ontdekt de regio in de aangename zomermaanden en verblijft op een van de vele campings. Nog mooier is het echter aan de Waldsee Rieden. Hier zit u dicht bij de Rijn en de Moezel. Dat is het ideale uitgangspunt voor talloze tochten! Bovendien lokt het particuliere vakantiepark aan de Waldsee Rieden met eersteklas overnachtingsmogelijkheden.

Het vakantiepark is in terrassen aangelegd en omgeven door bos. De ligging is heel rustig en idyllisch – precies goed om na drukke dagen in de wijnsteden tot rust te komen. Toch is het park goed bereikbaar en ligt het dicht bij de mooiste bestemmingen in de omgeving. Ieder huis is hier anders, want de vakantiehuizen zijn particulier bezit. De eigenaren hebben ze allemaal individueel ingericht. Wie niet zelf wil koken, vindt aan de Waldsee verschillende goede restaurants die zelfs hondvriendelijk zijn – hier is het hele gezin welkom! De vakantiehuizen Susi, Tommy en Annika behoren tot de TOP-accommodaties.

De wijnfeesten vinden plaats van mei/juni tot en met september. De evenementenkalenders van de wijndorpen en wijnsteden geven precies aan wanneer welk feest is; de datum verschuift elk jaar iets.

De Moezel heeft meerdere jachthavens en is zowel met de Maas, de Saône en de Rijn als met de Noordzee en de Middellandse Zee verbonden. Pleziervaartuigen, kano's en kajaks horen bij het gewone beeld op de rivier.

De wijnbouwregio Moezel is historisch gegroeid: van de oudheid tot vandaag valt hier een schat aan bouwwerken en vondsten te ontdekken. Musea en galerieën lokken, en ook sportliefhebbers komen aan hun trekken.

Alle grotere plaatsen aan de Moezel bieden dagtochten per schip aan: Koblenz, Cochem, Trier en Bernkastel-Kues zijn de gebruikelijke vertrekpunten.